Gakondo

Imihango y'Ubwiru

ibagejejweho na
Rose-Marie Mukarutabana


  Introduction (EN)  
  Introduction (FR)  
  Ijambo ry'Ibanze  

  The Royal Lists  
  Les Listes royales  
  Ubucurabwenge  

  The Royal Myths  
  Les Mythes royaux  
  Ibitekerezo  

  The Royal Poetry  
  Les Poésies royales  
  Ibisigo  

  The Royal Rituals  
  Les Rituels royaux  
  Ubwiru  

  Other Texts  
  Autres Textes  
  Ibindi  

  RMM's Papers  
  Papiers Divers  
  Inyandiko bwiite za RMM  

  Index of Articles  
  Index des Articles  
  Irondooro ry'Ibirimo  

   

INZIRA Y'IINTEEKO

  Iy íshyanga ryagomyé
  Ryíremyem úmuhinza
  Uvúgirwan íngom akaramutswa
  Baraguriza mu móoko yóose
 
5   Umugabá reeró baaba báamubóonye
  Agaháguruk Umwénenyabirungu
  Akajya mu Misumba ya Sekera
  Akaharamvur ingoma y úmusumba
  N íbicúba bibiri by ímisumba
10   N úutwáto tuné tw ímisumba
 
  Bagatumiz amáazi ya Gihoosha
  Akaazanwa n Uumwénenyabirungu
 
  Agaháguruk Umuzínanshúro
  Agac umuramá
15   N úutwáto tuné tw ímiramá
  Akaazana n ígiseke cyáabo cy ímpumbya
  Abanyákabágari bakaazan umuramá
  N úmuremeera n úmusugí
  N úmusumba n úmugwámpóro
20   N úmuruta n úmuneesha
  Na gisaayuura n úmukáabá
  N úmurokora n úrugarura
  N úmurengeere na ngingwijana
  N úmugóborá n úmurembe
25   N úmwishywa n úmuhanga
  Bakaazan ibidáshyiká
  N ínkengeri n íishyá
 
  Bagatumiz inzogá
  Y i Bumbogo yó kwaa Myáka
30   Bagatumir uruhúmbyo rw 'i Mushóngi
  Bagatumira na cyokoora
  Cy úmuramá w 'Ingara
  Bagatumir inká y 'Indokó
  Yó mu Béenegátambira
 
35   Bagatumir urukwávu ruzima
  Rwó mu banyáamógo
  Bakarwak ishyíra rúkiri ruzima
  Bakaazana n íimpú zíndi z ínkwávu
  Bakaazana n ímiseké
 
40   Bagatumir umukobwa wó mu Bashingo
 
  Umutwar utwár Ubuyenzi
  Akaazan intuku
  Bagatumir icúmu
  Ryó mu Rutágara rwaa Kivuba
45   Rirí mu rutí rw úrutóozo
  Imirim ikab irángiye
 
  Ingabo zikajya mw iitóorero
  Ingoma zikabyúkiira ku Kaarubanda
 
  Yáa ngoma yárarémwe
50   N íimfíizi yó muu Ngina
  Baazany imfíizi yó muu Ndwanyi
  Irabíikiirw irayisiiga
  Bakaraguriz umukúrambere
  W áah úmugab ázáahágurukira
 
55   Bagahamagaz inzogá mu banyánzogá
  N úmupfumú beeréj urí ku cyuhagiro
  Bakaazan imbúto y úburó
  Bakaazana n íngororero
 
  Uzaab úmugab ákaaza
60   Akiicara kuu ntébe
  Iruhande rw Umwami
  Umwam agashyir imbúto mu zíiko
  Ati seka Kaanaka
  Nguuy úmugab árahágurutse
65   Mu cyimbo cy Umwami
  Ateey i Nyáanaaká
  Umutsindir iryo shyanga
  Atsind íngabo záaho
  Atsind ámacúmu yáaho
70   Atsind ímyambi yáaho
  Utsind ígisáre muu ngabo záacu
  Umwam akamwambik ikámba
  Akamwambik intuku na ryáa shyíra
 
  Wáa mugab ágaháguruka
75   Akend icúmu rirí muu ntágara
  Akab arí w úryíshinguuriramó
  Riríh úmugarura n úmurokora
  Mu rutí rw úrutóozo rudashishúye
  Akajy imbere y úmuryángw akíivuga
80   Ingoma zigasuka
  Ingabo zigataaha
  Ukw ímitw ínganá
  Hakavamw abantu babiri bakíivuga
 
  Umugab ákiicara mu muryángo kuu ntébe
85   lmáan ikamujy imbere
  N ícyuhagiro cy úmupfum úkirí hó
  Bakaremeerwa yáa máana
  Umupfum ákenda cyáa cyuhagiro
  Umugab ágaháguruka
90   N ábasizi n ábaséngo
  N ímpará n íngoma z ímivúgo
  N ábaja báa Gákondo
  Agataaha ku kiráaro
  Búkeey agaháguruka
 
95   Uw áciiríye hw íitéeká
  Ibwami ntibámukomoorere
  Akagend adásiibíra
  Azímaanirw abyúkurukirizwa
 
  Yazáajya kugera háahandí reeró
100   Ahw íngabo ziteerániye ziiyérekera
  Bagatang umugambi
  W úminsi zizáatéera
  Bakooherez umuntu
  Akaaza gushyír Umwami kuu ntéeko
 
105   Bagahamagara wáa mukabwa nó mu Bashingo
  Yáa ngom ikaaza n i Kámberé
  Ikajya kuu ntébe yáayo
  Bakayiteekeeshahó muu nzuugi
  Ikareeba mw iirémbo
 
110   Umwénemuhind akend inyundo z ímiyobora
  Akazuubak inyuma y ínzuugi nk úrugó
  Agasig irémbo hagatí
  Ryerékeye kw iirémbo
 
  Bagatereka yáa nzogá
115   Hagatí ya ryáa rémbo
  N úrugáta rwáa yó rw úmubogora
  N úmuhehá w íkizíranyénzi
  Bakaazana wáa muramá n úmuremeera
  Bakaazana wáa musumba n úmusugi
120   Bakaazana wáa murengeere n úmuganza
  Bakaazana wáa muneesha n úmuruta
  Bakaazana rwáa rugarura n úmurokora
  Bakaazana wáa mukáabá n ímpoosha
 
  Umukáabá n ímpoosha n úrugarura
125   Bikajya murí twáa twáto
  Hamwé na gisaayuura
  Bakaduhomeesh ubujéni
  Bagasiigahw íingwá
 
  Utw ímisumba tubiri
130   N úutw ímiramá tubiri
  Bikajya muu nzu
  Ibindi bikajya ku gicáaniro
  Na byáa biti bíndi
  Bakabigabanya bátyo byóse
 
135   Inyúbahiro zigataaha
  Zigakamirwa muu nkongooro z ámasugí
  Bagatumiz inzogá mu banyánzogá
  Zikaaza mu mashongore
  Iz úubúuk ebyiri
140   N íiz ínturír ebyiri
 
  Umwénenyabirungw akaazan umwishywa
  Akaazana n úmurembe
  Akambika Karínga
  N íz?ndi ngabé
145   Akend inshyáamuro kurí Karínga
  Agacyamura ryáa shyanga
  Avúg amagambo yáaby asánzwe
  Akayiha wáa Mushingokazi
 
  Umukobwa wó kwaa Nyíragishikazi
150   Agapfúkam akambik impumbya
  Yab ár Uumugabékazi
  Akazimwambika mu gituza
  Yab ár Uumwami
  Bakazimwambika ku mugóngo
 
155   Umwami na wáa Mushingokazi
  Bagashyira wáa muramá mu zíiko
  Bat ingabo záacu zihor ar úumuramé
  Bagashyiramó wáa muruta n úmuneesha
  Bat ingabo záacu zirut ayandi mahanga
160   Zineesh ayandi mahanga
 
  Bagashyiramw úmusugi
  Bat ingabo záacu
  Zihor ar áamasugí ku mubiri wáazo
 
  Bagashyiramó wáa musumba
165   Bati zisumb ayandi mahanga
  Bagashyiramó wáa muganza
  Bati ziganz ayandi mahanga
  Bagashyira mw úmurengeere
  Bati zirengeer ayandi mahanga
170   Bagashyira mw úmugwámporo
  Bati ní zó zigir úbuhóro
  Bagashyira mó gisaayuura
  Bati zisaayuuka mu yandi mahanga
 
  Umwam akend isando ya Gákondo
175   Akayishyirahó ryáa shyá
  N úmugarura n úmurokora
  Agakunduura yéerekeza mw iirémbo
  Ati nakondoor iminyago y i Káanaaká
  Yagerá kw iirémbo
180   Akagaruk akóndoora
  Yéerekeza ku gicáaniro
 
  Wáa mukobwa w Abashingo
  Akend inshyáamuro
  Agacyámur imbere y íizíiko
185   Akenda yáa nkengeri
  Na cyáa kidáshyiká
  Agakengez amahanga
  Ati nakengez ikáanaaká
  Nakengez amacúmu yáaho
190   Nakengez imyambi yáaho
  Nakengez ingabo záaho
  Ntizishyikíriz izac amacúmu
 
  Ubwo reerá yáa nká y 'Indokw ígakámwa
  Bakabugaaniza murí cyáa gicúba cy úmusumba
195   Bakajya bákomeerahw áay 'Iinyúbahiro
 
  Iy Umwami yatabáaye
  Bashyiramw íimbúto yasizé
  Ikondi gicúba kikajyamw áamáazi
  Ya Gihoosha n ímpoosha záaho
200   Bakajya bákoza mó rwáa ruhúmbyo
  Na cyokoora n úmurokora
  Bagahumbya mu zíiko
  Bati twahumby amacúmu y íikáanaaká
  Twarokor ingabo záacu
205   Kuu nkingi y íizíiko
  Bakahashing indí nyund imwé
  Umwénemuhind akiicara muu mfúruká
  Iruh?nde rwaa záa nyundo
  Umusing akiicara ku kibero cy ínzu
210   Afíte n ínyundo yáabo
  Yiitw 'Ishingo yó kwaa Burora
  Akavum iryo shyanga
  Ati nshinj i Káanaaká
 
  Wáa wundí wó mu Bazínanshúro
215   Ari ku gicáaniro n ísando
  Akajy akóranyiisha cyáa gicáaniro
  Afíte n úruhúmby akajy ahúmbya
 
  Abakobwa bakajya kwak imp?mbya
  Wáa Mushingokaz akazibagabanya
220   Zimwé zikajya ku gicáaniro
  Iz?ndi zikajya muu nzu
 
  Igataah imfíizi yó muu Nyúbahiro
  Ikajya mu gikaar ikáahirirwa
  Iy 'Ingab íkajya mu gikaar ikáahirirwa
225   N íiy 'Inshya
  Iyó kwaa Cyírima Cyúbahiro
  Ikajya yáahukayó mu gitóndo
  Ikabaabwahó n úmunyábwenge
  Ntiteer ayandi mashyó ntiyíiruke
 
230   Záa zindí kandi zirí mu gikaari
  Inká záazo ntizíryame
  N izo mfíizi ntizíryame
  Muu nzu ah ahari wéese
  Ntavug icyívugo
235   Ntibábuguze ntibáryame
 
  Byagerá níminsi
  Ingabo zíhinduuye
  Yáa mfíiz ikáahuka
  Bakazigum iruhande na zó
240   Ntizíiruke ntizirwane
  Zikaaza kuryáma níjoro
  N Umwam akuururuts impumbya
  Ubwo bakabona gukór icyó bashaatsé
 
  Ryáa shyanga bakarítsinda
245   Bakooherez uza kwáhur imfíizi
  Impumbya bakazirangiza ku gicáaniro
  Bakabíkubuura bakajya kubímena.


WS Logo   Site designed and hosted by: WebSpinners.com   (info@webspinners.com)
 © 2002, 2003, by Donald L. Blanchard.