Gakondo

Imihango y'Ubwiru

ibagejejweho na
Rose-Marie Mukarutabana


  Introduction (EN)  
  Introduction (FR)  
  Ijambo ry'Ibanze  

  The Royal Lists  
  Les Listes royales  
  Ubucurabwenge  

  The Royal Myths  
  Les Mythes royaux  
  Ibitekerezo  

  The Royal Poetry  
  Les Poésies royales  
  Ibisigo  

  The Royal Rituals  
  Les Rituels royaux  
  Ubwiru  

  Other Texts  
  Autres Textes  
  Ibindi  

  RMM's Papers  
  Papiers Divers  
  Inyandiko bwiite za RMM  

  Index of Articles  
  Index des Articles  
  Irondooro ry'Ibirimo  

   

INZIRA Y'UMUGANURA

  Umugánur úturuka murí Kaanamá
  Utúrukijwe nó kwaa Myáka
  Arí bó bó kwaa Músaná
 
  Bakaaza kwak amasúka
5   Bakabwir Umutsoob ubátwara
  Akaaza n íbwami
  Umwam akiicar i Kámberé
  Arí kwaa Sé cyángwá kwaa Séekúru
  Akiicara mu kirambi
10   Kuu ntébé y íintéeko
 
  Umutsoob akaazan amasúka
  Akwíkiye muu ntí z íimyífuuzo
  Y ámaberuk atáraakóra haasí
  Ahámbiriye mu kirago
 
15   Máz umutsoob akayáhambuura
  Umwam akayenda
  Akayafatir imbere yé
  Akayaheerez Umutsoobe
  Ati gend uhingé weezé
 
20   Uwó kwaa Músan ákayasubiza mu kirago
  Akayasohokana muu nzu
  Yagerá ku Kaarubanda
  Akayah ubonetse wéese
  Akagend ubwo
 
25   Yager íwá b i Bumbogo
  Ingoma zikayasanganira n ímpundu
  Bagacáanira ngw amasúka yaaje
 
  Abó kwaa Músaná reeró
  Bakajya muu nkúuka bakabíba
30   Bagasuby imbúto búkeeye
  Nuuko bagahínga
  Ubwo ní muu Nzéri
  Bakabibana n úburó
 
  Mu kwézi kwaa Mútaráma
35   Amasúk aba yéeze
  Máze mu myíjimá yáakwo
  Umuroran ukaaza
  Amasaká muu nshúro y ágakangara
  Hárim úturó duké
40   Bikaaz i Kámberé
  Umutsoob agatereka muu nzuugi
  Umwam akaaza gusohoka
  Bagaheez abarí muu nzu bóose
 
  Umwam akiicara kuu ntébe
45   Umutsoob akamuheereza yáa nkangara
  Umwam akayíkora
  Umugabékaz akayíkora
  Bakayijyana muu nzu
  Yó mu gikaari yiihérereye
 
50   Bakaazan urusyo bagasya
  Ifu yabonéka bakáarika
  Bakavuga mu byíibo bibiri
  By íngoré bitóoyá
 
  Bukíira bagatumiza muu Nyúbahiro
55   Bakaazan amatá muu nkongooro z ímirinzi
  Bikaaz i Kámberé
  Bagaheez abatár áabíiru
  Umwam akarora
  Akagira kané
60   N úmugoré wé w Umwega
  Utárí mu mugóngo
  Akaror akagira kané
 
  Twáa twíbo bakadushyira mu gicúba
  Bagatereka ku muségo
65   Inyuma ya Nyarushara
  Bukíir Umwam akaakiira
  Umuhutú w 'Iintárindwá
  Agahengeer ingoma zítaráabambura
  Agatinduura cyáa gicúba
70   Akiijyanir umutsím akíiriira
  Bikab aho
  Ukwézi kukajya gushíra
 
  Bakabariranya n ígihe
  Ukwézi kwaa Gáshyántáre kuzáabónekera
75   Bakajya guháguruts igiténga
 
  Akaaz uwó kwaa Músaná
  Akabwir Umutsoobe
  Ati nje kwend igiténga
  Bati nuuko
80   Umutsoob akabivug ibwami
 
  Bakareeb umukobwa wó mu Bega
  Akajya kwaa Cyírima
  Bakaazan amavúta y ínturíre
  Wáa mugeni wó mu Bega
85   Akenda yáa mavúta
  Akayabumbira muu ndíba y ígiténga
  Akagih umuhut ákagisohokana
  Nó mu rug Umwam arí mó
  Arí kwaa Se árí kwaa Séekúru
90   Ntibágomber aherewe
 
  Umwam akiicara mu kirambi
  Kuu ntébe y íintéeko
  Isérereye hw íntaama
  Yerejw akír uumutuutsi
95   N áahó yïmíye
  Kukw íyó yiimyé
  Atongéra kwambar intaama
  Yambar inká gusa
 
  Bakakimushyir imbere
100   Akagifata ku rugaara rwáacyó
  Afátanije n Umutsoobe
  N úuwó kwaa Músaná
  Umutsoob akakibanzam úmutwé
  Haanyum akagiheerez uwó kwaa Músaná
105   Na w ákagishyiram úmutwé
  Baakirenza kuu nzuugi
  Bakagih umuhut úbónetse wéese
  Máz akakiremeerwa
 
  Ubw impundu zigacúra
110   Abaja bakagíherekeza
  Kuu mpundu nsa ntáa ngoma
  Kikagend ubudásiibíra
  Ntikíraare mu kiráaro cy Umutsoobe
  Gihaguruk ubwo kígenda
 
115   Ahó kiraayé hóose
  N áahó kinyuzé ku gasózi
  Bakagih impundu
  Kikambuk urúuzi
  Kigasanga báaragéze
120   Imigerwá myinshi
 
  Ingoma n ímpundu
  Bikagisanganira mu Bumbogo
  Bakakiger uwo minsi kikúuzura
  Imigerwá bakayícuraanura
 
125   Kigahindukir uwo minsi
  Bávuz impund inzira yóose
  Abambogo bámbura
  Bákubita Rubanda
 
  Bakaaza báraara ku bwóko bwizá
130   Ku Bagesera nó ku Bazígaaba
  Ahó kiraayé bakazimaana
  Utazimáanye bakarúseenya
 
  Ndetse baahuurá n ámakóro
  Ajy íbwami
135   Cyángw íngemú z ábatware
  Bakabyambura ntibíregerwe
 
  Kikaraara ku Mutsoobe
  Kigasanga báarasígaye bátoor abakwé
  Uwatáahag akaroreera
140   Abatware bagatumir amatá bóose
  Ibicúba by íbwami bigatindwa
  Cyagerá ku Mutsoobe
  Ingonna yáabo yó ku kiráar ikagisanganira
  Bakaraar aho
 
145   Mu gitónd akaazan ikimasá
  Akazimaan Abambogo
  Ingoma z ímivúgo z íbwami
  Zikaaza ku kiráaro
  Zíkimara kubambura
150   Zaahagerá zikavúga
  Kigahaguruka ku manywá hákeeye
 
  Ubw amavúta y ínturíre
  Bakayashyira mu kidákombwá
  Bakagishyira muu njíishi y ígisaabo
155   N úrugáta rw íbikángagá by íbishikurano
  Amavút aba yúuzuy abúmbiriye
  Akajya kwaa Cyírima
  Akab arí hó [bayakorera]
  Agaterekwa mu gicúba
 
160   Umugánur úgaháguruka
  Abahungu bámbay impú
  Ab ábakwé bágisanze ku Mutsoobe
  Umugeni wó mu Bega
  N úuwó mu Batsoobe
165   Bari kwaa Cyírima
 
  Ingoma bakazishyira muu ngobyi zigaheekwa
  Ukó zisumbána
  Wáa mugeni wó mu Bega
  Agaheekw azíkurikiye
170   N úuw Umutsoob agatahó
  Na cyáa gicúba kigatahó
  Bikaaza nó ku Kaarubanda
  Ingom igahuura n Umugánurá
  Bakaazan amabóko ya Káringa
175   Bakaazana n áay Umugánurá
  Bakabisangaanya bigakórana
 
  Karíng igahíta
  N ízindi ngabé
  Ingoma zikavúnuura
180   Zikajya mu rug Umwam arímó
  Na záa ngobyi z ábageni
  Cyáa gicúba kigasigara ku Kaarubanda
  Kigakurikir insyo
  Zaavuuyé ku Mutsoobe
185   N íntango z 'i Buhang ebyiri
  Zigakurikira cyáa gicúba n úmwuko
  Ingobyi z ábageni
  Bakazuururukiriza muu nkik i Kámberé
 
  Umwam agaheerezw Inyundo n Ubushingo
190   Akiicara mu muryángo
  Kuu ntébe y íintéeko
  Akambar inganji
  Umuhet ukamujy imbere
  Akaramutsw akambar igikondo
195   Ingabé zigataaha
  Zigahéerezw atéeyehw íbihubí
  Zikajya ku ruhimbi
  Umugánur úgataaha
  Yambay inyonga z úmugánurá muu nda
200   N ígikondo n íishyíra
 
  Umugánurá waajyá kugera
  Kuu nkingi ya káanangázi
  Bakareeb uwó kwaa Myáka
  Agashyir injíishi ku mutwé
205   [Agashyir igiténga ku mutwé ]
  Agatirimuka kuu nkombe [y'igitabo] akavamó
  Bakagiterek imbere y Umwami
 
  Bakaazana Rugina
  N íiy úubúuki yó kwaa Myáka
210   Bagasuka mu ruuho runíni
  Bágarura mu kabindi
  Umutsoob agapfukam inyuma yáacyo
  Umwam atéets imbere yáacyo
  Bakagísokoza bómbí
 
215   Bakaazan ibyíibo biné by íngoré
  Umwam akabishyiriisha mw ámashyí
  Adáha mu giténga
  Afátanije n Umutsoobe
  Bakabyúzuz ukw árí biné
220   Igiténga kikajya haruguru
  Mu ruhimbi hino y íngoma
  Bagateer ahw ínsy ebyiri
  Bagasya béerekeje mu ruhimbi
 
  Bakaazana Rugina
225   Umwami n Umutsoobe bakayibyirura
  Bakagira kané
  Umwam akayísogongera
  Bakayiteera ku muségo
 
  Uwó muu Ntárindw ákajya hanzé
230   Akaazan amashyíga
  Agashyígikir agérahw íinkóno
  Byatungáan Umwam akaaza
  Bakaazan imirembe n íshyozá
  Bagafatira mu mutwé wa rwáa ruuho
235   Bagasuk amáazi murí rwáa ruuho
 
  Umwam agapfúkama
  Imbere ya yáa nkóno
  Agasukamó yáa máazi
  Rimwé kabiri gatatu kané gataanu
240   Gatandátu karindwi
  Umunan icyenda
  Akarundur atyó
 
  Nyin akaaza
  Akagenz atyó
245   N úmugoré w Umwami
  N Umutsoobe
  N úuwó kwaa Músaná
 
  Bakaazan inkwí z ímiramá
  Umuntu wées agacáanira
  Iburyó bw iyó nkóno
250   Yamará gushyá bagatúrira
  Umwam akaaza n ímbere yáa yo
  Akayikomera mu mashy ápfúkamye
  Yarangíz agaháguruka
 
  Nyin akagir atyó
255   N úmugoré w é
  N Umutsoobe
  N úuwó kwaa Múmbógo
  Bikiitwa ngw iréeze
  Bakaazana byáa byíibo
260   Byúzuy if ukw árí biné
  Umuj akadáhaanura
  Umwam agafatanya n Umugoré n Umutsoobe
  Bagatúrira bakagira kané
  Umugor ákaaz akayirangirizamó
 
265   Bagafátanya bóose kandi
  Bagashyiramw úmwuko
  Baarangíza bagaháguruka
  Bagaheerez umuj akavúga
 
  Umuja yamará guhíisha
270   Umugoré w Umwam agaháguruk agahákura
  Akabanza mu cyíbo cy Umwami
  Bagahákura bakacyúzuza
  Bakakireka
  Bagahakurira nó mu bindi
 
275   Baajyá kurangiza
  Wáa Mugor ákagaruka
  Agafatanya na wáa muja
  Umutsíma munín ugasigara ku mwuko
 
  Ubwo hanz Umwami yamará gutúrira
280   Ajya kurim amasúka
  N ábakwé n Abambogo
  Hakazaabanz Umwami n Umutsoobe
  N úuwó kwaa Múmbógo
  Bakarima
  Abandi bakabona kurima
 
285   Baarangíza kuvúga
  Ibyó kurima bikaroreera
  Ubwo bakaazan amatá y 'Iinyúbahiro
  Muu nkongooro z ímirinz ebyiri
  Umwam akambar igikondo
290   N ínyonga záa wo
  Akiicara kuu ntébe y íintéeko
  Bakaazana cyáa kidákombwá
  Muu njíishi y ígisaabo
  Umutsoob akaazan umwuko
295   Urí hó wáa mutsíma
  Agapfukam imbere yé
  Umwam akenda hó
  Yábanje kunywá kabiri
  Ku matá y 'Iinyúbahiro
300   Umutsím akawukoza mu kidákombwá
  Akagira kan ágaháguruka
  Akonger agasom amatá
  Umugabékaz akaaza
  Akaazanirw icyibo cyé
305   Agakoza mu kidákombwá
  Akagira kané
  Umugoré w Umwam akaaza
  Akenda ku cyíbo cy Umwami
  Akabigenz atyó
310   Umutsoob akend icyé cyíbo
  Akagira kané
  Uwó kwaa Múmbógo
  Akenda ku cyé cyíbo
  Bakavaanahw íbyo
 
315   Umwam akajya ku buriri
  Kwakiirana na wáa Mugoré w Umwaga
  Wáa mugeni w Umutsoobekazi
  Agahagarara mu rwúririro
  Akamuh impundu
 
320   Ntihágir Urnutsoob uráara mu rugó
  Kabone n úuw áakáana
  Bóose bagataaha
 
  lngoma zikaraar aho
  Zikazinduka zíjya kwaa Cyírima
325   Igiténga baakidáshye
  Kikajya yó n íkidákombwá
  Amavút akajya mu kavure k índembere
  Wáa mugeni wó mu Bega
  N úuwó mu Batsoobe
330   Bakajya kwaa Cyírima bakiicarayó
  Ikóro ry 'I Bumbogo rigahíta
  Ríjya kwaa Cyírima mu gikaari
  Amakóro y ámatá y ábatw?r agahíta
 
  Bakaazan ibicúba
335   Bibiri byaa Rwímáana
  Bakaazan amavúta y ínturíre
  Akabanza mu gicúba kibanzá
  Bakuuzuzahw áandí
  Igisígaye bagashyiramw ámatá
340   Ayó baboonyé yóose
  Bakagaburir Abambogo
  Hakabanz ab ímpuzu
  Bakiisiiga yáa mavúta
  N ábanyw áyo matá
345   Bakagumya kuyakoomeera
 
  Bakahabiikiirir imfíizi
  Ivúuye muu Ndwanyi
  Ab ímyanya y ínzogá n ámatá
  Bó mu banyamihangw aho
 
350   Inká zigataaha z ínyambo
  Z ábanyánsánga n ámabára
  Ibirori bikiirirw aho
  Bikaraar aho
  Bikarangirizwa n úukw íngoma
355   Zisiigwá wáa mukámo wa yáa Ndwanyi
  Ibirori by Umugánurá bikarangira bítyo
 
  Kuu ngoma y Abami b Iinká
  Iy ígiténga gitaashyé ku Mutsoobe
  Ingom imwé n Ishaako ziragisanganira
360   Bwacyá mu gitóndo
  Ingabé n ábageni bómbí
  Bikaaza ku kiráaro cy Umutsoobe
  Karínga n Ingabé zíndi
  Zikagend imbere
365   Abakabw inyuma
  Hagaheruuk ikidákombwá
 
  Bagasanga báabaaz imfíizi
  Itúrutse muu Ndwanyi
  Ingoma n Abageni bikinjira nuu nzu
370   Zikajya mu ruhimb Abagoré mu kirambi
 
  Umutsoob akaazan inzogá n ámatá
  Agaterek imbere y íngoma
  Agasógonger agah Umwénenyabirungu
  Umwénenyabirungw akazíterura
375   N ámatá byóse n ínyama
  Bikagaburirw abíiru
 
  Ingabé zigasohoka
  Zigateez urugamba ku gitabo
  Umwénenyabirungw akazíraba
380   Umukámo wa yáa mfíizi mu ruhanga
  Yamará kuzisiiga
  Bakazishyira muu ngobyi
  Igiténga kigasohoka
  Kigaheekwa na cyó
385   Kikajy imbere y íngabé
  Bagasang Umwam i Kámberé


WS Logo   Site designed and hosted by: WebSpinners.com   (info@webspinners.com)
 © 2002, 2003, by Donald L. Blanchard.